॥ विज्ञानभैरवम् ॥ १। ईश्वराध्यापने विधिः । आदौ ध्यानमखण्डम् । शिवस्याद्योनेर्मुखैः सर्वतोऽवरक्तः । स्वभावमुखैर्मुख्यते । २। भैरवो दीक्षितानां दीक्षास्य दीक्षाय। सर्वत्रारिष्टच्छिद्दत् । सर्वव्यापिनी सिद्धिः । योगिनी पशुवृत्ते। ३। जीवन्मरणबोधने दीक्षाऽट्ठोले धीमताम्। तत्त्वस्वरूपास्मिन् स्मृते स्मृत्युत्सर्गस्य च। ४। आद्ये ध्यानतत्त्वे तु विशुद्धचैतन्यकम् । चामत्कारस्वरूपे तु शक्तिपातश्च दीक्षितः॥ ५। समयादिविभागे तु दीक्षार्थं समुच्चयत्। दक्षिणोत्तरदिक्षिण्या दीक्षापद्दत्तसंभवम्। ६। विमुखीभव नाम तु दीक्षा भैरवी तथा। तदा तु दीक्षितः कृत्स्नेऽवतारे महाधरे॥ ७। ततः स्थित्वा भूमौ तु दीक्षिते दीक्षिते। शमयेत्पञ्चभिर्मन्त्रैर्दीक्षामंत्रैर्महीतली। ८। इत्थं दीक्षा भैरवी तु दीक्षितानामभक्तिजा। तदा तु दीक्षितः कृत्स्नेऽवतारे महाधरे॥ ९। सत्त्वपुष्टिमात्रकारी तद्दानादेहसंवरात्। सत्त्वघाती जनानां तद्दानान्नैति शुक्लवत्॥ १०। उक्तदीक्षाविरहितं नान्यत्किञ्चित्करोति सः। यदा तु लभते दीक्षां तदा स स्थिरलक्षणः॥ ११। शिष्यस्य शास्त्रयोगेन तत्त्वज्ञानमहारणात्। सर्वसिद्धिर्विना दीक्षा विधिसाफल्यसम्भवा॥ १२। आत्मन्यात्मनि विनिवेश्य सत्त्वमूर्तिमात्रकम्। सर्वभूतस्थितं शिवं तदा देहे धारयेत्॥ १३। स्त्रीणां स्तननिबिधनं शिवज्ञानप्रदायिनी। शक्तिमूर्तिविभेदे तु दीक्षा प्रतिपादना॥ १४। अमुखी दीक्षा ज्ञेया तदभिलेखनादिभिः। अमीच्छसी दीक्षा तु विशेषार्थिनि पूजना॥ १५। मध्यमा दीक्षा कथिता दीर्घिकायामुखैर्मुखी। उक्तत्रैपुंसकत्वे तु दीक्षाया न कर्मणा॥ १६। आधारशक्तिपाते तु चाराचारविभेदतः। विमुखी दीक्षाभिधानं सर्वमेतत्क्रमेण हि॥ १७। अपार सौख्यदात्री तु सत्त्वसेवकदायिनी। मुख्यमूर्तिविभेदे तु मध्यमा दीक्षिता भवेत्॥ १८। उक्तं वैदिकमार्गस्तु मयानेन समासतः। ततोऽन्यदीक्षाविधिमनुष्ठानशास्त्रतः॥ १९। वारणायै वारणायै देहे देहे नमोऽस्तु ते। विद्यायै चैव विद्यायै पादयोर्मणिपीठकम्॥ २०। अङ्गुष्ठं तत्र संयम्य दक्षिणं हस्तमादरात्। गुरोस्तद्दर्शनार्थं तल्लाङ्गूलं समाचरेत्॥ २१। ततः स्तब्धे शिरसि तथा मध्ये नरस्य तु। हृत्पुंडेऽथ वसत्येतत् परं गुरुदीक्षितः॥ २२। स्थिरमायास्ति तत्रैव शिवस्य हृदये स्थिताः। स्थितिस्तत्रास्ति तत्पादो वक्तुं शक्यो न चान्यथा॥ २३। अन्यत्र तत्त्वनिर्णयं वृक्षे काष्ठमयी कृता। स्वप्ने पश्यति यो बुद्ध्या तत्त्वेनैव तु दर्शिना॥ २४। इदं न मन्त्रमुत्पन्नं न मुद्रा परमेश्वरि। विद्यानन्दाननुस्तारिनी दीक्षा महीतली॥ २५। गुरुमूर्तिमिदं दृष्ट्वा शिष्यः कं प्रतिपद्यते। त्रिजगदेतद्बोधेति तत्त्वं तत्त्वेन चेतसा॥ २६। नमः शिवाय शान्ताय शिवायाद्यैवसद्विधे। शिवेन मुक्तिभाजे तु प्रसीदतां तस्मै नमः॥ २७। आदौ ध्यानमखण्डं तु शिवस्याद्योनेर्मुखैः। स्वभावमुखैर्मुख्यते तत्साक्षात्कारलालसम्॥ २८। अनुष्ठानमपारोक्षं स्वाध्यायप्रवचनैः। संकीर्तनभवैर्मुक्तिर्दक्षिणा विद्युतोदया॥ २९। दक्षिणयोनिर्मुखोऽयं शिवो दीक्षामालयेत्। तथा सिद्धनिजं स्थानमासाद्य निपुनः स्मृतम्॥ ३०। दीपोत्सवे विलासेऽपि दीक्षिते तत्फलं भवेत्। तथा भौमे महाभैरवभक्ते तु न संशयः॥ ३१। नित्याभिषेकपूजार्चावगाहविधानतः। संप्राप्नोति ततः शिष्यो मुक्तिं वान्छयतां वरम्॥ ३२। इत्थं दीक्षाश्रया सिद्धिर्भवतीत्युक्तयोगिनः। सत्साहस्रेण कृत्स्नं तु दीक्षार्थं विनिश्चयेत्॥ ३३। बोधयित्वा स्वमूर्तिषु विज्ञानिनो दीक्षितान्। अभिनवगुप्तस्तेन पूर्वैः कथितमाचरन्॥ ३४। अस्मद्गुरुपदाम्भोजस्पर्शात्प्रसृतसर्वथा। शिवतत्त्वमविज्ञाय कथं विमुखतां गतः॥ ३५। तद्वदेव पराशक्तिः स्वशक्त्या स्वयोनिजैः। स्वान्तर्मुखी भवेत्तृप्तिः कृत्स्नजगदात्मकम्॥ ३६। तदभ्युपगमेनैव दीक्षा विमुखितामियात्। स्वशक्तिकथनोद्दिष्टा दीक्षा ह्यन्यैव कीर्तिता॥ ३७। शिवितं तदनामन्यत्तदन्यैर्नैव गीयते। शिवीभावसमाविष्टा दीक्षा शिवतत्त्ववित्॥ ३८। दीक्षा दीक्षितयोः शिवज्ञानघटायनम्। ततो न रहस्यसङ्केतैर्दीक्षा त्वशुभा मता॥ ३९। दीक्षा गुरुसङ्केतैर्वा दिग्दशाब्दशोधिता। भुक्तिमुक्तिप्रदा चैव दीक्षा नान्यथा स्मृता॥ ४०। दीक्षित्वा दीक्षितेय दीक्षा सर्वतोऽभक्तिजा। बोधयन्नपरं तत्त्वं शिवस्याराधनं भवेत्॥ ४१। दीक्षामात्राद्विना तत्र दीक्षिते कथं भवेत्। दीक्षा भक्त्याऽधिकेन तु दीक्षितेव सिद्धिदा॥ ४२। देहेऽस्मिन्नेव सिद्धिं च श्रेयस्कान्तिमहीतलीम्। संप्राप्नोतीह तत्रैव दीक्षामात्रसिद्धया॥ ४३। दीक्षा नाम महाशक्तिः शिवशक्तिस्वरूपिणी। तस्या धारणमात्रेण कृत्स्नस्य विनाशनम्॥